Theatrum philosοphicum

Φωτό άρθρου

Με την ευαισθησία της Ιωάννας Μακρή στη «Φαίδρα» της αυτόχειρος Μαρίνας Τσβετάγιεβα -που είδα στο Θέατρο «Σημείο»- να κοντράρει την αναισθησία της Ράνιας Αντωνοπούλου στο Σημείο Μηδέν της Νέας Υόρκης, σκέφτηκα πως πριν διαγνώσω κατάθλιψη στον εαυτό μου, θα έπρεπε να βεβαιωθώ πως δεν περιστοιχίζομαι από παχύδερμα. Σκέφτηκα, επίσης, πως για να μην καταρρεύσω χρειάζομαι μια κοινότητα ανθρώπων που με αγαπούν. Αλλά ποια γραμμή φυγής να ακολουθήσω και ποια να διακόψω για να συνεχίσω τη φυγή;

«Τι είναι αυτό που ανά πάσα στιγμή φεύγει μέσα στην κοινωνία;» θα αναρωτηθούν ο Ντελέζ και ο Γκουαταρί. Και πώς καταρρέει -ο Τσέχωφ για παράδειγμα- επειδή «έφυγε»; «Απλώς γλίστρησε και ένας καινούργιος άνθρωπος εμφανίστηκε μπροστά μας, θλιβερός και σκυθρωπός, ένας εγκληματίας» (ο Τσέστωβ για τον Τσέχωφ).

Ποιοι με συντροφεύουν ενώ είναι απόντες από τη ζωή μου; Γιατί έχω ανάγκη από όμοιους υποκριτές αναγνώστες; Γιατί θα πρέπει να ψυχαναλύομαι από τη Σία Κοσιώνη στο καταστροφικό μας ραντεβού κάθε βράδυ στις οκτώ; Γιατί να μη σχιζοαναλύομαι από τους «απατεώνες και εξωραϊστές της ανθρωπότητας» στους οποίους ο Νίτσε συμπεριλαμβάνει με περηφάνια τον εαυτό του;

Αντιστάθηκα στην κοινοτοπία μιας κοινής γνώμης που θεωρεί «απατεώνες» όλους εμάς;

Και πώς να μην αναλογιστώ ότι η κοινή γνώμη δεν είναι μόνο αυτό που διαβάζει από τις εφημερίδες αλλά και εκείνο που μπορεί να διαβάσει κανείς μέσα σ’ αυτές. Εδωσα νόημα λοιπόν στη ζωή μου που «ξαναρχίζει κάθε πρωί δίχως να τελειώνει αυτό που τελειώνει»;

Ο Ντελέζ, στο βιβλίο του Logique du sens -που περιμένω πώς και πώς την έκδοσή του από τον Λουκά Ρινόπουλο- σημειώνει ότι ως «ποσότητα» το νόημα δεν είναι ούτε ειδικό ούτε γενικό ούτε ατομικό. Και ως «ποιότητα», είναι παντελώς ανεξάρτητο τόσο από την κατάφαση όσο και από την άρνηση. Επιπλέον, δεν είναι ούτε επιβεβαιωτικό ούτε αποδεικτικό ούτε καν κριτικό. Τέλος, δεν συγχέεται ούτε με ενοράσεις ούτε με επιχειρήματα ούτε με θέσεις, διότι το νόημα, απλούστατα, είναι «η σχέση με το μη-νόημα».

Και «η λογική του νοήματος» θέτει μεταξύ νοήματος και μη-νοήματος έναν αυθεντικό τύπο εσωτερικής σχέσης, που τον συναντά κανείς κυρίως στο Θέατρο. Το νόημα, δηλαδή, δεν είναι ούτε «αρχή» ούτε «καταγωγή». Είναι παράγωγο μιας σκηνής. Δεν το ανακαλύπτεις. Το κατασκευάζεις με τις «πολεμικές μηχανές», όπως το Θέατρο, στα «χίλια πλατώματα» που ανοίγει η σχιζοφρένεια, όταν διαβρώνει τον καπιταλισμό.

«Τα λόγια του Τζόυς, που δίκαια τους απέδωσαν “πολλαπλές ρίζες”, διασκορπίζουν τη γραμμική ενότητα της λέξης απλώς και μόνο για να θέσουν μια κυκλική ενότητα της φράσης», γράφουν ο Ντελέζ και ο Γκουαταρί στην Εισαγωγή του βιβλίου Καπιταλισμός και Σχιζοφρένεια - Χίλια πλατώματα που κυκλοφόρησε επιτέλους στα Ελληνικά από το Πλέθρον. Αυτά τα λόγια ψάχνω να βρω και αυτά επιφυλάσσω στη σκηνή της δημοσιότητας. Διότι αυτοί που μιλούν αυτά τα λόγια υπήρξαν οι δάσκαλοί μου στο theatrum philosοphicum στο οποίο παίζουμε όλοι.

ΥΓ.: Ο Ντελέζ, το όνομα του οποίου θα φέρει ο 20ός αιώνας, όπως είπε γι’ αυτόν ο Μισέλ Φουκό, αυτοκτόνησε πριν από 23 χρόνια στο Παρίσι, άρρωστος από άσθμα. Κυρίως από ανία.

 

 

Συντάκτης: 

Γιώργος Βέλτσος

 

 

Δείτε επίσης

Τελευταία Άρθρα

Εκδόσεις ΠΛΕΘΡΟΝ Newsletter